W dniach 27–28 listopada 2025 roku w Wiśle odbyło się Regionalne Forum Energetyczne Województwa Śląskiego, zorganizowane przez Urząd Marszałkowski we współpracy z Departamentem Promocji, Gospodarki i Sportu oraz Departamentem Ochrony Środowiska.
W programie Forum znalazły się m.in. zagadnienia dekarbonizacji i modernizacji ciepłownictwa, rozwój struktur wodorowych, a także realizacja uchwały antysmogowej w kontekście potrzeb mieszkańców i możliwości gmin. Wybrzmiała też potrzeba profesjonalizacji lokalnej polityki energetycznej – zarówno od strony strategicznej, jak i operacyjnej.
Ciepłownictwo systemowe i lokalne w obliczu transformacji
Dyskusje wokół transformacji sektora ciepła zdominowały pierwszy dzień Forum. W wystąpieniach prelegentów – w tym samorządowców i ekspertów branżowych – konsekwentnie pojawiał się wątek nieuchronności dekarbonizacji, ale także ograniczeń technicznych i finansowych, z jakimi mierzy się sektor. Główną osią była konkurencyjność ciepła systemowego wobec alternatywnych, często niskiej jakości źródeł wykorzystywanych przez gospodarstwa domowe.
– Transformacja sektora ciepłowniczego nie może ograniczać się do technologii i polityki cenowej. Kluczowe będzie włączenie mieszkańców, lokalnych przedsiębiorców i społeczności energetycznych w proces decyzyjny – szczególnie w mniejszych miastach i gminach miejsko-wiejskich, gdzie systemy ciepłownicze są fragmentaryczne, a często nie istnieją wcale. Nie da się mówić o konkurencyjności ciepła systemowego bez odniesienia do lokalnego kontekstu. W wielu miejscach potrzebne są rozwiązania hybrydowe, łączące efektywne źródłaz inteligentnym zarządzaniem zużyciem i produkcją. Do tego niezbędna jest kompetencja na poziomie JST – nie tylko w sferze przepisów, ale w realnym działaniu” – podkreśla Tomasz Drzał, prezes Zarządu KIKE i OZE
Doliny i klastry wodorowe: potencjał czy jeszcze deklaracja?
Drugiego dnia Forum uwagę uczestników przyciągnęła tematyka struktur wodorowych – dolin i klastrów, które w teorii mają stać się nowym motorem innowacji energetycznych w regionach przemysłowych. Eksperci wskazywali, że województwo śląskie, z uwagi na swoje zaplecze przemysłowe i badawcze, ma istotne atuty, by odegrać istotną rolę w krajowej strategii wodorowej. Problemem pozostaje jednak niska operacjonalność deklaracji, brak sformalizowanych struktur współpracy oraz niepewność co do ram finansowania.
Rola klastrów w transformacji ciepłownictwa
Klastry mogą pełnić funkcję platformy koordynującej działania JST, mieszkańców i przedsiębiorstw w kierunku efektywnego zarządzania lokalnym ciepłem i energią. Kluczowe jest tu zintegrowane podejście – łączenie wytwarzania, dystrybucji i zużycia w ramach jednego, elastycznego ekosystemu energetycznego, opartego na współpracy i wiedzy lokalnej.
– Klastry energii odgrywają kluczową rolę w przyspieszaniu transformacji ciepłownictwa, szczególnie poprzez integrację lokalnych źródeł odnawialnych i łączenie systemów wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej. Zdecentralizowana struktura pozwala lepiej dostosować rozwiązania technologiczne do specyfiki regionu i sukcesywnie wdrażać hybrydowe systemy zasilania oparte na OZE. – uważa Tomasz Drzał, prezes Zarządu KIKE i OZE.
Uwarunkowania samorządowe i finansowe
W panelach poświęconych finansowaniu transformacji podkreślano rolę środków unijnych, ale też coraz trudniejszy dostęp do nich dla mniejszych jednostek samorządu. Procedury, wymagania i tempo naborów okazują się zbyt dużym obciążeniem dla JST pozbawionych wyspecjalizowanych zespołów projektowych.
Istotnym elementem wydarzenia była także Giełda Kooperacyjna, czyli przestrzeń networkingowa umożliwiająca prezentację technologii, usług i modeli współpracy. Format ten spotkał się z dużym zainteresowaniem zarówno ze strony firm, jak i przedstawicieli gmin poszukujących partnerów do planowanych inwestycji.
Polityka lokalna i uchwała antysmogowa
W kontekście uchwały antysmogowej województwa śląskiego uczestnicy zgodzili się, że choć dokument wyznacza ambitne cele, realizacja w terenie pozostaje dużym wyzwaniem. Problemem jest nie tylko akceptacja społeczna, ale także rozproszenie odpowiedzialności i brak koordynacji działań pomiędzy różnymi poziomami administracji. Prelegenci wskazywali m.in. na potrzebę utworzenia regionalnych centrów wsparcia transformacji, które łączyłyby doradztwo techniczne, prawne i finansowe dla JST i małych operatorów ciepłowniczych.
