Polska transformacja energetyczna wkracza w nową fazę. Jak podkreśla Krajowa Izba Klastrów Energii i Odnawialnych Źródeł Energii (KIKEiOZE), etap intensywnego, lecz nieuporządkowanego rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE) opartych na warunkach pogodowych dobiega końca. Przed systemem elektroenergetycznym stają nowe wyzwania: potrzeba elastyczności, planowania, integracji i koordynacji działań na wielu poziomach rynku.
Koniec epoki nieskoordynowanego wzrostu OZE
– Transformacja nie może już opierać się wyłącznie na przyroście mocy wytwórczych. Konieczne staje się przejście do modelu, w którym równie istotne są efektywne zarządzanie i zdolność do reagowania na zmienne warunki pracy sieci. – podkreśla Zarząd Krajowa Izba Klastrów Energii i Odnawialnych Źródeł Energii
Klastry energii z nowym znaczeniem
W świetle obecnych potrzeb systemowych, rola klastrów energii nabiera nowego wymiaru. Po kilku latach funkcjonowania w środowisku regulacyjnym i rynkowym, klastry powinny być postrzegane jako zintegrowane, lokalne struktury zarządzające zarówno wytwarzaniem, jak i zużyciem energii.
Ich podstawowym zadaniem ma być wspieranie Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) poprzez dostarczanie elastyczności – nie tylko poprzez generację, ale także dzięki zarządzaniu magazynami energii, profilami zużycia i dynamicznymi taryfami.
– Dzięki finansowaniu z programu KPO B2.2.2 oraz wymaganiom punktu 5 z jego regulaminu, część klastrów opracowała już modele zarządzania zasobami energetycznymi, które mogą być wykorzystywane do wspomagania bilansowania KSE. – dodaje Zarząd KIKEiOZE
Klastry, jako agregaty punktów poboru i wytwarzania energii (PPE), tworzą sterowalne jednostki w ramach określonych obszarów sieci elektroenergetycznej – np. wokół stacji 110 kV. Tak ujęta topologia umożliwia precyzyjne dopasowanie do struktury technicznej krajowego systemu.
Od wizji do konkretów: rekomendacje KIKEiOZE
W swoim stanowisku KIKEiOZE apeluje o pilną aktualizację przepisów prawa, które pozwolą dostosować ramy działania klastrów do nowego etapu rozwoju energetyki. Wśród kluczowych postulatów znalazły się:
-
Nowa definicja klastra energii
Nowa definicja klastra energii (by Daniel Raczkiewicz) nadanie klastrowi roli zagregowanego zbioru PPE w określonym obszarowo elemencie sieci elektroenergetycznej stanowiącego określony zagregowany zasób rozproszonych odbiorów i wytwarzania energii oraz magazynem energii, zarządzany zintegrowanym systemem teleinformatycznym dającym możliwość dostarczenia lub poboru zagregowanej mocy w odniesieniu do sygnałów cenowych w obrocie i fizycznych parametrów pracy sieci elektroenergetycznej odwzorowanej taryfa dynamiczną. Definicja powinna odnosić się do topologii sieci np. stacji 110kV. Funkcję koordynatora klastra powinien pełnić podmiot profesjonalny – przedsiębiorstwo obrotu energią lub agregator.
Koordynacją tych działań powinien zajmować się profesjonalny podmiot – np. przedsiębiorstwo obrotu energią lub agregator. Taka konstrukcja pozwala nie tylko na reagowanie na sygnały cenowe, ale również na dostosowanie pracy do fizycznych parametrów sieci.
-
Handel energią wewnątrz klastra
Ułatwienie obrotu energią wewnątrz klastra Należy umożliwić lub uprościć handel energią pomiędzy członkami klastra, np. za pośrednictwem koordynatora pełniącego rolę sprzedawcy energii. W przepisach powinny zostać określone modele biznesowe bilansowania i rozliczeń, umożliwiające efektywne wykorzystanie energii wytwarzanej w klastrze przez jego uczestników.
-
Dynamiczne taryfy jako narzędzie elastyczności
W ocenie Izby, operatorzy systemów dystrybucyjnych powinni zostać zobowiązani do opracowania taryf dynamicznych dedykowanych klastrom energii. Dzięki zagregowanym profilom zużycia i generacji, koordynatorzy mogliby efektywnie zarządzać popytem i podażą, świadcząc usługi elastyczności dla całego systemu.
-
Usunięcie barier w zamówieniach publicznych
Jednym z kluczowych ograniczeń są obecnie przepisy prawa zamówień publicznych, które utrudniają aktywność jednostek samorządu terytorialnego i spółek komunalnych w strukturach klastrowych. KIKEiOZE rekomenduje zniesienie tych barier, co pozwoli JST na sprawniejsze uczestnictwo w lokalnych rynkach energii.
-
System preferencji i zachęt
Wśród propozycji znalazły się także postulaty fiskalne i regulacyjne. Klastry, jako podmioty wspierające KSE poprzez lokalną generację i konsumpcję energii z OZE, powinny być zwolnione z niektórych opłat – takich jak opłata mocowa, OZE czy akcyza. Ich obecne obciążenie tymi kosztami jest – zdaniem KIKEiOZE – nieuzasadnione i może ograniczać dalszy rozwój.
Rola samorządów i przyszłość rozproszonych źródeł
W ocenie KIKEiOZE kluczowe znaczenie w dalszym rozwoju klastrów mają jednostki samorządu terytorialnego. To one posiadają rozproszone źródła wytwórcze – takie jak mikroinstalacje PV czy magazyny energii – i są naturalnym liderem lokalnych inicjatyw energetycznych. Ich zaangażowanie, połączone z odpowiednimi narzędziami legislacyjnymi i finansowymi, może znacząco przyspieszyć profesjonalizację energetyki rozproszonej w Polsce.
Wnioski końcowe
Klastry energii stają się dziś nie tylko elementem lokalnych ekosystemów energetycznych, ale realnym zasobem wspierającym krajowy system elektroenergetyczny. Wymaga to jednak gruntownych zmian prawnych i systemowych – od nowej definicji, przez taryfy dynamiczne, po zniesienie barier administracyjnych. Przyszłość transformacji energetycznej w Polsce będzie w dużej mierze zależeć od tego, czy uda się te zmiany skutecznie wdrożyć.
