W dobie przyspieszonej transformacji energetycznej i gospodarczej, zwłaszcza w regionach węglowych, innowacje stają się koniecznością. To właśnie one pozwalają łączyć interesy mieszkańców, inwestorów i środowiska naturalnego, tworząc fundament pod przyszłościowy rozwój. Doskonałym przykładem tego, jak efektywna współpraca sektora badawczego, biznesu i instytucji publicznych może zmieniać regionalną rzeczywistość, jest rozwój projektu eVANPL oraz inwestycja spółki Adaptive Motors Poland w Strefie 5.0 w Kleszczowie.
eVANPL – technologia, która powstała w Polsce
eVANPL to pierwszy polski elektryczny samochód dostawczy o ładowności jednej tony, którego historia jest znakomitym przykładem transformacji innowacji w realny, skalowalny produkt. Za jego powstanie odpowiada zespół firmy Innovation AG pod przewodnictwem prezesa Alberta Gryszczuka. Projekt powstał dzięki wsparciu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach zamówienia Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
Konstruktorzy eVANPL nie zdecydowali się na adaptację istniejących rozwiązań — opracowali od podstaw autorską platformę technologiczną EAGLE, będącą sercem całego pojazdu. Podwozie, układ napędowy, zawieszenie, układ hamulcowy i kierowniczy – wszystkie te elementy zostały zaprojektowane w Polsce.
Największą innowacją EAGLE jest modularność – pozwalająca na elastyczne dopasowanie pojazdu do wielu funkcji: od klasycznych vanów, przez pojazdy komunalne, po karetki, kampery czy mobilne punkty ratownicze. To rozwiązanie technologiczne, które czyni eVANPL nie tylko produktem, ale platformą rozwoju całego segmentu elektromobilności.
Innowacja jako przejście od pomysłu do przemysłu
„Największym wyzwaniem w przekształcaniu polskiej myśli technicznej w realny biznes było wyjście poza model eksperymentalny” – mówi Tomasz Drzał, prezes KIKE i współzałożyciel Adaptive Motors Poland. „Sama technologia nie wystarcza. Potrzebne było zbudowanie całego otoczenia: od finansowania, poprzez budowę zespołu, niezbędne do wdrożenia przemysłowego. To wymagało zaangażowania wielu partnerów, umiejętności współpracy i świadomości, że komercjalizacja innowacji to proces.
Tym właśnie procesem kierowali się twórcy Adaptive Motors Poland – spółki utworzonej przez liderów Innovation AG, fundusze Solter Capital, Neo Investments oraz niemieckiego inwestora Ralfa Huepa. Celem AMP jest nie tylko produkcja eVANów, lecz także stworzenie w Kleszczowie pełnoprawnego ekosystemu przemysłowego – obejmującego produkcję, badania, rozwój i edukację.
Fabryka i centrum kompetencji w Kleszczowie – inwestycja systemowa
Planowana fabryka AMP w Strefie 5.0 w Kleszczowie to miejsce, które ma funkcjonować jako hub kompetencji, gdzie produkcja idzie w parze z badaniami i rozwojem kadr.
„Fabryka nie jest celem samym w sobie” – podkreśla Tomasz Drzał. – „Naszym celem jest stworzenie miejsca, w którym technologia spotyka się z praktyką: inżynierowie współpracują z uczelniami, praktycy z naukowcami, a młodzi ludzie zyskują realną ścieżkę kariery w nowoczesnym przemyśle”.
Ten model staje się odpowiedzią na jedno z najważniejszych wyzwań transformacyjnych – jak zatrzymać młode pokolenie w regionach poprzemysłowych. Poprzez rozwój szkoleniowych centrów technologicznych AMP zamierza stworzyć warunki do wzrostu kompetencji i zatrudnienia w zawodach przyszłości.
Klastry energii – przestrzeń dla zrównoważonego rozwoju
Istotnym komponentem całego modelu są także klastry energii, które stają się lokalnymi systemami integrującymi odnawialne źródła energii, odbiorców, samorządy i przemysł. Ich znaczenie w procesie transformacji nie ogranicza się do produkcji zielonej energii – są również katalizatorem lokalnych innowacji i inwestycji.
„Współpraca z klastrami energii pozwala na zintegrowanie wytwarzania i zużycia energii w ramach regionu. To czyni cały system bardziej odpornym, efektywnym i przyjaznym dla środowiska” – zauważa Tomasz Drzał „Klastry to także przestrzeń do testowania nowych rozwiązań, rozwijania lokalnych technologii i budowania niezależności energetycznej regionu”.
W przypadku AMP i Strefy 5.0, współpraca z klastrami energii oznacza możliwość zasilania fabryki energią odnawialną, testowania inteligentnych systemów zarządzania energią oraz wpisania całej inwestycji w szerszy, zrównoważony model rozwoju terytorialnego.
Innowacje nie są wyborem – są warunkiem przyszłości
Transformacja regionów takich jak bełchatowski nie będzie możliwa bez odwagi inwestycyjnej, zaplecza naukowego i współpracy między sektorami. Przykład projektu eVANPL i Adaptive Motors Poland pokazuje, że innowacje są nie tylko odpowiedzią na globalne trendy – są lokalnym narzędziem zmiany.
Dzięki synergii funduszy publicznych (EFRR), potencjału badawczego (NCBiR) i energii sektora prywatnego (Innovation AG, AMP), możliwe jest nie tylko tworzenie nowej gospodarki, ale również odbudowa tożsamości regionu na miarę XXI wieku.
Jeśli pytamy dziś, czy warto myśleć o innowacjach, odpowiedź brzmi: nie tylko warto – trzeba. Bo właśnie innowacje, współtworzone lokalnie, mają moc zmieniania rzeczywistości – i to nie tylko technologicznej, ale społecznej, gospodarczej i środowiskowej.
